Công ty Proxima Fusion ở Munich đang hợp tác với công ty Fujikura của Nhật Bản để xây dựng một nhà máy sản xuất tại bang Lower Saxony của Đức nhằm sản xuất một linh kiện quan trọng cho lò phản ứng nhiệt hạch. (nguồn: Proxima Fusion)

Proxima Fusion, công ty khởi nghiệp về năng lượng tổng hợp được đầu tư nhiều nhất châu Âu với sự hậu thuẫn của Google, đang đẩy mạnh hợp tác với các nhà cung cấp Nhật Bản. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Đức tìm cách xây dựng chuỗi cung ứng trong nước cho công nghệ tổng hợp hạt nhân, đồng thời tạo động lực phục hồi các ngành công nghiệp đang gặp khó khăn.

Có trụ sở tại Munich, Proxima Fusion đang phối hợp với tập đoàn Fujikura của Nhật Bản để nghiên cứu tính khả thi của việc xây dựng một nhà máy tại bang Lower Saxony, Đức. Cơ sở này dự kiến sản xuất linh kiện quan trọng phục vụ hoạt động của các lò phản ứng tổng hợp hạt nhân.

Theo Proxima, nhà máy đề xuất nằm trong dự án có tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 140 triệu euro (155,7 triệu USD), nhằm mở rộng năng lực sản xuất băng siêu dẫn nhiệt độ cao (HTS). Đây là vật liệu được sử dụng để chế tạo các nam châm có từ trường mạnh, giúp giữ plasma ở nhiệt độ cực cao trong quá trình phản ứng tổng hợp hạt nhân. Hiện nay, vật liệu này chủ yếu được cung cấp bởi một số doanh nghiệp tại Nhật Bản và Trung Quốc.

Trong cuộc phỏng vấn với Nikkei Asia, ông Francesco Sciortino, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Proxima Fusion, cho biết hợp tác với Fujikura không chỉ nhằm bảo đảm nguồn cung vật liệu mà còn hướng tới tạo ra những cơ hội sản xuất mới tại Đức.

Theo ông, hai ngành công nghiệp chủ lực của Đức là ô tô và hóa chất đang đối mặt với tình trạng suy giảm khả năng cạnh tranh, trong khi hoạt động sản xuất có xu hướng dịch chuyển sang Trung Quốc.

Francesco Sciortino, đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành của Proxima Fusion, cho biết sự hợp tác với Fujikura một phần xuất phát từ độ tin cậy tương đối của Nhật Bản trong bối cảnh địa chính trị hiện nay. (nguồn: Proxima Fusion)

Ông Sciortino nhận định sức cạnh tranh của hai ngành này đang suy giảm với tốc độ "nhanh đến mức đáng lo ngại". Một trong những nguyên nhân là khả năng tiếp cận nguồn điện hạt nhân có chi phí thấp hơn tại Trung Quốc, khiến nhiều doanh nghiệp Đức cân nhắc chuyển hoạt động sản xuất sang thị trường này.

Mặc dù phản ứng tổng hợp hạt nhân khác với công nghệ điện hạt nhân truyền thống, nhiều doanh nghiệp kỹ thuật hạt nhân hiện đang tìm kiếm cơ hội kinh doanh trong lĩnh vực mới nổi này. Ông Sciortino nhấn mạnh đây là vấn đề mà Chính phủ Đức không thể xem nhẹ.

Theo lãnh đạo Proxima Fusion, Nhật Bản là đối tác hấp dẫn nhờ năng lực sản xuất tiên tiến và tiềm năng xây dựng chuỗi cung ứng đáng tin cậy. Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, ông cho rằng Mỹ và Trung Quốc không còn là những đối tác dễ dàng đối với châu Âu.

Xem thêm: IMF dự báo GDP bình quân đầu người của Việt Nam vượt Indonesia lên vị trí thứ 5 châu Á

Kể từ khi thành lập vào năm 2023, Proxima Fusion đã huy động được khoảng 650 triệu euro từ các nguồn vốn tư nhân và công cộng, trong đó Google là một trong những nhà đầu tư.

Thông tin về kế hoạch hợp tác giữa Proxima Fusion và Fujikura được công bố trong bối cảnh Thủ tướng Đức Friedrich Merz có chuyến thăm Tokyo để hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi. Cả hai chính phủ đều đang tìm cách thúc đẩy đầu tư vào công nghệ năng lượng tổng hợp.

Thủ tướng Merz đã xác định năng lượng tổng hợp là một trong những lĩnh vực ưu tiên, với tham vọng đưa Đức trở thành quốc gia sở hữu nhà máy điện tổng hợp hạt nhân thương mại đầu tiên trên thế giới. Berlin đã cam kết dành hơn 2 tỷ euro cho nghiên cứu, phát triển công nghệ và xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ lĩnh vực này đến năm 2029.

Đây được xem là bước chuyển đáng chú ý trong chính sách năng lượng của Đức. Quốc gia này đã đóng cửa những nhà máy điện hạt nhân truyền thống cuối cùng vào năm 2023, hoàn tất quá trình loại bỏ điện hạt nhân được đẩy nhanh sau thảm họa Fukushima tại Nhật Bản năm 2011.

Theo một nguồn tin trong ngành, trong khuôn khổ chuyến thăm Nhật Bản, ông Merz cũng dự kiến đến thăm Kyoto Fusioneering, doanh nghiệp chuyên phát triển công nghệ và cung cấp linh kiện cho các nhà máy điện tổng hợp hạt nhân.

Về phía Nhật Bản, Chính phủ của Thủ tướng Takaichi đã đưa năng lượng tổng hợp vào danh sách 17 lĩnh vực chiến lược được ưu tiên đầu tư. Nước này đặt mục tiêu huy động khoảng 3.100 tỷ yên (19,6 tỷ USD) từ nguồn vốn công và tư nhân cho lĩnh vực này vào năm tài chính 2040.

Khác với điện hạt nhân truyền thống, vốn tạo ra năng lượng thông qua quá trình phân hạch các hạt nhân nguyên tử nặng, công nghệ tổng hợp hạt nhân sử dụng quá trình kết hợp các hạt nhân nhẹ, tương tự phản ứng tạo ra năng lượng trong Mặt Trời.

Công nghệ này được kỳ vọng có thể tạo ra lượng điện năng lớn với mức phát thải carbon thấp, đồng thời không tiềm ẩn nguy cơ xảy ra phản ứng dây chuyền hạt nhân tự duy trì như trong quá trình phân hạch.

Tuy nhiên, thương mại hóa năng lượng tổng hợp vẫn là thách thức lớn. Đến nay, chưa có nhà máy điện tổng hợp hạt nhân nào tạo ra sản lượng điện lớn hơn lượng điện tiêu thụ để vận hành, chưa kể đến việc chứng minh khả năng sản xuất điện với hiệu quả kinh tế đủ để triển khai thương mại.

Xem thêm: Singapore tham vọng nâng cao vị thế trong ngành công nghiệp năng lượng

Một số chuyên gia cảnh báo rằng việc đưa năng lượng tổng hợp vào sản xuất điện trên quy mô thực tế có thể vẫn cần thêm nhiều thập kỷ.

Dù vậy, những rào cản công nghệ chưa khiến các nhà đầu tư mất đi sự quan tâm. Hàng tỷ USD đã được rót vào các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực năng lượng tổng hợp, đặc biệt tại Mỹ, khi sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm dữ liệu làm gia tăng nhu cầu về nguồn điện ổn định, đáng tin cậy và có mức phát thải carbon thấp.

Trong cuộc đua phát triển công nghệ tổng hợp hạt nhân, băng siêu dẫn nhiệt độ cao đang trở thành một trong những vật liệu quan trọng. Tuy nhiên, nguồn cung hiện tập trung vào một số ít doanh nghiệp Nhật Bản và Trung Quốc, khiến các công ty phát triển năng lượng tổng hợp phải cạnh tranh để thiết lập quan hệ hợp tác với những nhà sản xuất hàng đầu.

Fujikura là một trong những doanh nghiệp được quan tâm nhiều nhất. Theo một nguồn tin trong ngành, công ty Nhật Bản này hiện sản xuất loại băng siêu dẫn được đánh giá là có chất lượng tốt nhất.

Không chỉ Proxima Fusion, Commonwealth Fusion Systems của Mỹ, công ty khởi nghiệp năng lượng tổng hợp huy động được nhiều vốn nhất thế giới với khoảng 4 tỷ USD, cũng đã thiết lập quan hệ hợp tác với các nhà cung cấp Nhật Bản, trong đó có Fujikura, nhằm bảo đảm nguồn cung linh kiện quan trọng cho các lò phản ứng trong tương lai.